Google moet zoekdata delen, niet met jou

Stel je hebt een Nederlandse zoekmachine gebouwd. Vijftienduizend mensen gebruiken hem elke maand, de resultaten zijn netjes, en je weet precies wat je mist: het oordeel van Google over welke pagina bovenaan hoort. Dat oordeel komt dit najaar op tafel in Europa. Niet voor jou. De drempel begint bij vijftigduizend gebruikers per maand.

Google werkte op 31 augustus de pagina van zijn European Search Dataset Licensing Program bij. Die wijziging staat in de documentatie-updates van Search Central, en Search Engine Roundtable pikte hem dezelfde dag op. De aanleiding ligt verder terug: de Europese Commissie wees Google op 6 september 2023 aan als poortwachter onder de Digital Markets Act, en nam op 16 juli 2026 maatregelen aan die voorschrijven welke zoekdata Google moet delen, met wie en tegen welke prijs.

Welke data moet Google precies afstaan?

Vier soorten, staat op Google's eigen programmapagina: ranking-, query-, klik- en viewdata uit Google Zoeken in de Europese Economische Ruimte. Dat is geen exportje uit Trends. Dat is het materiaal waarmee je een ranking kunt nabouwen: wat mensen intypten, wat ze te zien kregen, waar ze op klikten en in welke volgorde het stond.

De prijs mag geen verdienmodel worden. De maatregelen binden de vergoeding aan de extra kosten van het beschikbaar maken plus een vastgesteld rendement, op FRAND-voorwaarden. Wat dat in euro's betekent staat nergens; dat horen aanvragers later.

Eén kanttekening bij de berichtgeving. Barry Schwartz las in het document van de Commissie dat ook AI-chatbots met zoekfunctie in aanmerking komen. Op Google's eigen pagina staat dat niet zo. Daar staat "aanbieder van een online zoekmachine" zoals gedefinieerd in artikel 2(6) DMA. Dat een chatbot daaronder valt is dus een lezing van het document, geen toezegging van Google.

50.000 gebruikers per maand, en dan begint het pas

De eisen staan op een rij en ze zijn hard. Je moet een online zoekmachine zijn volgens artikel 2(6) DMA en je op gebruikers in de EER richten. Je mag niet onder controle staan van een niet-EER-staat die een serieus cyber- of gegevensbeschermingsrisico vormt, en niet onder sancties vallen. Je moet minstens twee jaar draaien, of korter bestaan en dan meer dan 50 miljoen euro aan kapitaal hebben opgehaald. En je moet in het afgelopen jaar gemiddeld minstens 50.000 gebruikers per maand in de EU hebben gehad.

Wie daar doorheen komt is er nog niet. Voor toegang tot de echte dataset moet een onafhankelijke auditor eerst een Level 1 reasonable assurance report afgeven over je infrastructuur, opslag en werkwijze. Daarna houdt een assurance practitioner je doorlopend in de gaten voor een Level 2-rapport. De licentieovereenkomst zelf stuurt Google vanaf 17 september 2026 naar aanvragers.

En de kennismaking? Sample A is duizend rijen, gratis. Sample B is een synthetische set van maximaal tien miljoen zoekopdrachten, tegen betaling. Sample C is vijf procent van de echte dataset, ook tegen betaling en pas na dat auditrapport. Alle drie beschikbaar vanaf 16 november 2026.

Levert dit Europa echt een tweede zoekmachine op?

Op korte termijn niet, denken wij. Twee jaar bestaansrecht of 50 miljoen kapitaal, 50.000 gebruikers per maand, een auditrapport van een onafhankelijke partij en betaalde samples: dat is geen deur voor een startup uit Utrecht, dat is een deur voor partijen die al bestaan en al geld hebben.

Verdedigbaar is het wel. Er zitten persoonsgegevens in die dataset, ook na de technische maatregelen die Google moet toepassen, en de Commissie legt daarom veel nadruk op datascheiding, toegangscontrole en logging bij de ontvanger. Je wilt niet dat deze data via een doorgeefluik bij een datahandelaar belandt. Alleen komt de nieuwe concurrentie zo wel uit dezelfde vijver als de oude.

Een kopie van Google's oordeel is geen alternatief voor Google

Nu het ongemakkelijke deel voor onze eigen kant. In onze hoek wordt al jaren geroepen dat Google te veel macht heeft en dat Europa moet ingrijpen. Dit is dat ingrijpen, en het levert iets op wat we minder vaak hardop zeggen: een zoekmachine die zijn resultaten afstemt op Google's ranking- en klikdata gaat op Google lijken. Je krijgt een tweede deur naar dezelfde kamer.

Voor linkbuilding is dat op zich geruststellend. De signalen waar je op werkt blijven dan waarschijnlijk dezelfde, en de meetlat die je nu gebruikt gaat voorlopig mee. Maar wie hoopte dat er een ander soort oordeel zou ontstaan over welke pagina goed genoeg is, moet dat hier niet gaan zoeken.

Tel vandaag hoeveel bezoekers niet van Google komen

Open je statistieken, zet de periode op de laatste 90 dagen en noteer één getal: het aandeel bezoeken uit andere bronnen dan Google. Bing, Ecosia, DuckDuckGo, Qwant, plus de verwijzingen uit ChatGPT en Perplexity als je die apart ziet staan. Schrijf het op met de datum erbij en berg het op bij je andere basiscijfers.

Dat kost vijf minuten en het is de enige manier om over een jaar te zien of er echt iets verschoven is. Achteraf terugrekenen lukt niet als je nooit een beginstand hebt vastgelegd. Google Search brak dit jaar nog alle records, dus de kans is groot dat je getal vandaag laag en saai is. Precies daarom is het de moeite waard om het nu op te schrijven.

Op 17 september gaan de contracten de deur uit

Twee data om te onthouden. Vanaf 17 september 2026 stuurt Google de licentieovereenkomst naar aanvragers die aan de criteria voldoen. Vanaf 16 november liggen de samples klaar. Blijft het daarna stil en meldt geen enkele Europese zoekmachine dat hij meedoet, dan bestaat dit programma op papier en verder nergens.